پرسش آيا اين آيه ، دليل است بر جواز ترك امر بمعروف و نهى از منكر ؟ پاسخ در اين باره وجوهى است : 1 - آيه ، دلالتى بر اين مطلب ندارد . بلكه دليل است بر اينكه شخص اطاعت كننده ، بگناه ديگران مؤاخذه نميشود . 2 - هنگامى جايز است كه انسان به هدايت خود اكتفاء كند و به ديگران كارى نداشته باشد كه در حال تقيه باشد يا در حالى باشد كه سخن او بىاثر باشد يا اينكه اگر نهى از منكر كند ، فسادى از آن پديد آيد . در روايت است كه ابو ثعلبه ، دربارهء اين آيه ، از پيامبر سؤال كرد . فرمود : امر بمعروف و نهى از منكر كنيد تا وقتى كه دنياى مؤثر و حرصى نافذ و هوى و هوسى پيشرو ببينيد و هر كسى مغرور راى خود باشد ، در اين صورت به بستگان نزديك خود بپردازيد و مردم را رها كنيد . 3 - اين آيه با تاكيد زياد ، امر بمعروف و نهى از منكر را واجب مىسازد ، زيرا خداوند مؤمنان را مخاطب ساخته ، مىفرمايد : « عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ » يعنى مواظب همدينان خود باشيد . مثل « وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ » ( نساء 29 : خود را نكشيد ) سپس مىگويد : « گمراهى كافران به شما ضررى نمىزند » بنا بروايت عطا ، اين قول از ابن عباس است . وى گويد : مقصود اين است كه يكديگر را موعظه و از كار زشت نهى كنيد و چيزهايى كه شما را به خدا نزديك و از شيطان دور مىكند ، به يكديگر بياموزيد و بدانيد كه گمراهى مشركين و منافقان و اهل كتاب ، براى شما بىضرر است . إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً : بازگشت شما و مخالفان شما بسوى خداست . فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ : و خداوند شما را بكردارتان كيفر مىدهد . اين آيه ، حد اكثر تهديد و منع از كار زشت را متضمن است . دلالت آيه اين آيه ، دلالت دارد بر باطل بودن قول كسى كه مىگويد : خداوند طفل را به گناه پدر و ميت را بگريهء زنده‌ها عذاب مىكند .